Eğer bir alerjiniz varsa, bağışıklık sisteminiz çoğu insanı rahatsız etmeyen bir şeye tepki verir. Mevsimsel alerjisi olan kişiler (saman nezlesi veya alerjik rinit olarak da bilinir), bitkilerden yayılan polenlere karşı reaksiyon gösterir. Belirtiler arasında hapşırma, öksürük, burun akıntısı veya tıkanıklığı, gözlerde, burunda, ağızda ve boğazda kaşıntı yer alabilir.
Bu sayfada alerjik rinit için tamamlayıcı sağlık yaklaşımları ele alınmaktadır. Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleyici Sağlık Merkezi (NCCIH) web sitesindeki başka bir sayfada ise astım için tamamlayıcı yaklaşımlar hakkında bilgi bulunmaktadır.
Bilimin Söyledikleri
Tamamlayıcı yaklaşımlar, temel tedavi yöntemi (terapinin nasıl uygulandığı veya alındığı) açısından sınıflandırılabilir:
- Beslenmeye dayalı (ör. özel diyetler, diyet takviyeleri, bitkiler, probiyotikler ve mikrobiyal bazlı terapiler).
- Psikolojik (ör. meditasyon, hipnoz, müzik terapileri, gevşeme terapileri).
- Fiziksel (ör. akupunktur, masaj, omurga manipülasyonu).
- Kombinasyonlar: Psikolojik ve fiziksel (ör. yoga, tai chi, dans terapileri, bazı sanat terapileri) veya psikolojik ve beslenmeye dayalı (ör. bilinçli beslenme).
Beslenmeye dayalı yaklaşımlar, NCCIH’nin daha önce “doğal ürünler” olarak tanımladığı kategorileri içerir. Psikolojik ve/veya fiziksel yaklaşımlar ise “zihin ve beden uygulamaları” olarak adlandırılan yöntemleri kapsar.
Birçok tamamlayıcı sağlık yaklaşımı alerjik rinit için araştırılmıştır. Bunlardan bazıları faydalı olabilir.
Psikolojik ve Fiziksel Yaklaşımlar
- 2015 yılında yapılan ve toplam 2.365 katılımcıyı içeren 13 çalışmanın değerlendirildiği bir analiz, akupunkturun alerjik rinit için faydalı olabileceğini gösteren kanıtlar ortaya koymuştur.
- Neti potu (Ayurvedik gelenekten gelen bir cihaz) veya diğer cihazlarla (nebülizatörler ya da sprey, pompa veya sıkma şişeleri) sinüslerin durulanması, alerjik rinit için geleneksel tedaviye faydalı bir katkı olabilir.
Beslenmeye Dayalı Yaklaşımlar
- 2007 yılında yapılan ve toplam 720 katılımcıyı içeren altı çalışmanın incelendiği bir değerlendirme, butterbur bitkisinin alerjik rinitte faydalı olabileceğini göstermiştir.
- Araştırmacılar, bağışıklık sistemi hastalıkları, dahil olmak üzere alerjiler için probiyotikler (sağlığa faydalı olabilecek canlı mikroorganizmalar) üzerine çalışmalar yürütmektedir. Bazı çalışmalar umut verici olsa da, alerjik rinitte probiyotik kullanımıyla ilgili genel kanıtlar tutarsızdır. Bazı probiyotik türleri faydalı olabilirken, diğerleri olmayabilir.
- Bal tüketmenin, içeriğindeki düşük düzeyde polen nedeniyle polen alerjisini hafifletmeye yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Balın ayrıca antihistaminik veya antiinflamatuar etkiler gösterebileceği ihtimali de vardır. Ancak, balın mevsimsel alerjilere etkisini inceleyen çalışmaların sayısı azdır ve sonuçlar tutarsızdır.
Alerjik rinit için astragalus, kapsaisin, üzüm çekirdeği ekstresi, omega-3 yağ asitleri, Pycnogenol (Fransız deniz çamı kabuğu ekstresi), kuersetin, spirulina, ısırgan otu ve Ayurvedik tıpta kullanılan tinospora (guduchi) gibi birçok başka besin temelli yaklaşım da araştırılmıştır. Ancak bu ürünlerin etkili olup olmadığını gösterecek yeterli veya tutarlı kanıt bulunmamaktadır.
Yan Etkiler ve Riskler
-
Neti potu veya diğer nazal durulama cihazları uygun şekilde kullanılmazsa enfeksiyonlara yol açabilir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), sinüslerin nasıl güvenli şekilde durulanacağına dair bilgi sağlamaktadır.
-
En önemli konu, durulamada kullanılacak su kaynağıdır. FDA’ya göre, filtrelenmemiş, işlenmemiş ya da özel işlemlerden geçirilmemiş musluk suyu nazal durulama için güvenli değildir. Steril su güvenlidir. Eczanelerde steril tuzlu su (salin) içeren nazal durulama ürünleri mevcuttur.
-
Bazı musluk suları, genellikle mide asidi tarafından öldürülen bakteriler ve protozoalar (örneğin amipler) gibi düşük düzeyde organizmalar içerebilir. Ancak bu organizmalar nazal geçitlerde canlı kalabilir ve ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. 2011 yılında Louisiana’da neti potunun uygunsuz kullanımı, musluk suyundaki Naegleria fowleri adlı amipin neden olduğu nadir bir beyin enfeksiyonuna ve iki ölüme bağlanmıştır.
-
Akupunktur, deneyimli bir uygulayıcı tarafından steril iğnelerle yapıldığında genellikle güvenlidir. Ancak yanlış uygulandığında ciddi yan etkilere neden olabilir.
-
Ham butterbur özleri, karaciğer hasarına ve kansere yol açabilecek pirolizidin alkaloidleri içerir. Bu alkaloidlerden arındırılmış butterbur ürünleri bulunmaktadır. Ancak, bu ürünlerin uzun vadeli kullanımlarının güvenli olduğunu kanıtlayan herhangi bir çalışma yoktur.
-
Sağlıklı bireylerde probiyotikler genellikle küçük yan etkilere neden olur ya da hiç etki yapmaz. Ancak bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde enfeksiyon gibi ciddi komplikasyonlar bildirilmiştir.
-
Bitkisel ürünler veya arı ürünlerini kullanırken dikkatli olunmalıdır. Örneğin papatya ve ekinezya gibi bazı bitkiler, benzer bitkilere alerjisi olan kişilerde alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Polen alerjisi olan kişiler, arı poleni, bal, arı sütü ve propolis gibi arı ürünlerine karşı da alerjik reaksiyon gösterebilir. 1 yaş altındaki çocuklara bal verilmemelidir.
Mevsimsel alerjilerinizi nasıl yöneteceğiniz konusunda sağlık uzmanınızla konuşun, özellikle de bir diyet takviyesi kullanıyorsanız ya da kullanmayı düşünüyorsanız. Bazı takviyelerin ilaçlar veya diğer takviyelerle etkileşime girebileceğini ya da kendi yan etkileri olabileceğini unutmayın. Ayrıca çoğu diyet takviyesinin hamile kadınlarda, emziren annelerde veya çocuklarda test edilmediğini aklınızda bulundurun.
Daha Fazla Bilgi İçin
NCCIH Bilgi Merkezi
NCCIH Bilgi Merkezi, NCCIH ve tamamlayıcı/bütünleyici sağlık yaklaşımları hakkında bilgiler, yayınlar ve bilimsel-tıbbi literatür veritabanlarında aramalar sağlar. Bilgi Merkezi tıbbi tavsiye, tedavi önerisi ya da uzman yönlendirmesi sunmaz.
ABD'de ücretsiz çağrı: 1-888-644-6226
İşitme engelliler için TRS: 7-1-1
Web sitesi: https://www.nccih.nih.gov
E-posta: info@nccih.nih.gov
Bilimi Anlamak
NCCIH ve Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH), sağlıkla ilgili kararlarınızı bilinçli şekilde almanıza yardımcı olmak için araştırma temelleri ve terimleri hakkında araçlar sunar. Know the Science (Bilimi Tanıyın) başlığı altında etkileşimli modüller, testler, videolar ve diğer federal kaynaklara yönlendiren bağlantılar bulunur.
- Araştırmaların Nasıl İşlediğini Açıklamak (NIH)
- Bilimsel Bir Dergi Makalesini Anlama Rehberi
- Klinik Çalışmaları Anlamak (NIH)
PubMed®
ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi tarafından sunulan PubMed®, bilimsel ve tıbbi dergilerden makale bilgileri ve (çoğu zaman) özetler içerir. NCCIH’nin PubMed kullanımıyla ilgili rehberi için bkz: “Tamamlayıcı Sağlık Uygulamaları Hakkında Bilgi Nasıl Bulunur.”
Web sitesi: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
Bu yayın telif hakkına tabi değildir ve kamu malıdır. Kopyalanması teşvik edilir.
Bu materyal, NCCIH tarafından bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. Sağlık uzmanlarınızın tıbbi bilgi ve tavsiyelerinin yerine geçmesi amaçlanmamıştır. Tedavi veya bakım hakkında alınacak kararları sağlık uzmanınızla görüşmeniz önerilir. Herhangi bir ürün, hizmet veya terapinin adı geçiyor olması, NCCIH tarafından onaylandığı anlamına gelmez.
Son Güncelleme: Mart 2019
© Thinkstock
